Το Ολοκαύτωμα (Holocaust), που επίσης αναφέρεται ως Καταστροφή (Shoah), ήταν μια γενοκτονία που έγινε κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου από τη Ναζιστική Γερμανία του Αδόλφου Χίτλερ με τη βοήθεια των συνεργατών τους. Το Ολοκαύτωμα είχε ως αποτέλεσμα τη συστηματική δολοφονία περίπου έξι (6) εκατομμυρίων Ευρωπαίων Εβραίων, περίπου τα 2/3 του Εβραϊκού πληθυσμού της Ευρώπης. Από το 1941 έως και το 1945 η Ναζιστική Γερμανία είχε ως στόχο την εξολόθρευση των Ευρωπαίων Εβραίων ως μέρος ενός ευρύτερου σχεδίου που περιλάμβανε την καταδίωξη και τη δολοφονία και άλλων ομάδων όπως των Ρομά και άλλων μικρότερων εθνοτήτων, των ανθρώπων με ανίατες ασθένειες, των ομοφυλοφίλων, των Μαρτύρων του Ιεχωβά, των πολιτικών τους αντιπάλων -όπως οι Κομμουνιστές- και άλλων πολλών!

Μέρος αυτής της τραγωδίας εκτυλίχθηκε μοιραία και στη χώρα μας. Περίπου 60.000 Έλληνες Εβραίοι ήταν τα θύματα αυτής της θηριωδίας. Το Ολοκαύτωμα οδήγησε σε αφανισμό τις εβραϊκές κοινότητες της Θεσσαλονίκης και των Ιωαννίνων και έγιναν μαζικές εκτοπίσεις από το Διδυμότειχο έως την Κρήτη και από την Κέρκυρα έως τη Ρόδο. Κάποιοι κατάφεραν να διαφύγουν ή να βρουν καταφύγιο σε σπίτια χριστιανών συμπολιτών τους. Όμως, ο εκτοπισμός, ο δημόσιος εξευτελισμός στις κεντρικές πλατείες, τα βασανιστήρια και τελικά η εξόντωσή τους στα στρατόπεδα του Γ’ Ράιχ ήταν ο κανόνας. Και όταν η χώρα απελευθερώθηκε, λιγότεροι από 11.000 Έλληνες Εβραίοι είχαν τελικά επιζήσει.

Στην 20η Σύνοδο της Μόνιμης Διάσκεψης των Υπουργών Παιδείας του Συμβουλίου της Ευρώπης που πραγματοποιήθηκε στις 15-17 Οκτωβρίου 2000 στην Κρακοβία, υιοθετήθηκε η πρόταση για τη θεσμοθέτηση Ημέρας για τη Μνήμη του Ολοκαυτώματος και την πρόληψη των εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας στα σχολεία (άρθρο 9 της Διακήρυξης των Υπουργών Παιδείας).
Η Ημέρα Μνήμης Ελλήνων Εβραίων Μαρτύρων και Ηρώων του Ολοκαυτώματος, καθιερώθηκε στη χώρα μας το 2004 μετά από ομόφωνη απόφαση της Βουλής των Ελλήνων. Ως ημέρα μνήμης ορίστηκε η 27η Ιανουαρίου, ημέρα που απελευθερώθηκε από τον Κόκκινο Στρατό το μεγαλύτερο στρατόπεδο συγκέντρωσης Αουσβιτς-Μπίρκεναου, αποκαλύπτοντας την τραγικότητα και το μέγεθος της ναζιστικής θηριωδίας στα στρατόπεδα συγκέντρωσης και εξόντωσης.
Τέλος, η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ την 1η Νοεμβρίου του 2005 με το 60/7 ψήφισμά της, καθιέρωσε την 27η Ιανουαρίου ως Παγκόσμια Ημέρα Μνήμης του Ολοκαυτώματος.

Στο Σχολείο μας κάναμε εκδήλωση για το Ολοκαύτωμα το τελευταίο δίωρο της Τετάρτης 31 Ιανουαρίου 2018, όπως ακριβώς καλούσε το σχετικό έγγραφο του Υπουργείου. Η εκδήλωση ξεκίνησε με ομιλία της καθηγήτριας κ. Αικατερίνης Παυλίδου που αφορούσε το Ολοκαύτωμα και τους Έλληνες Εβραίους της Θεσσαλονίκης. Στη συνέχεια, παρουσιάσαμε τα δύο πρώτα από τα παρακάτω βραβευμένα βίντεο. Την εκδήλωση έκλεισε η Διευθύντρια κ. Σοφία Νικηφορίδου με την ανάγνωση του σχετικού μηνύματος του Υπουργού Παιδείας.

Ακολουθούν τρία (3) βραβευμένα βίντεο του Μαθητικού Διαγωνισμού «Το Ολοκαύτωμα και οι Έλληνες Εβραίοι» της Γενικής Γραμματείας Θρησκευμάτων του Υπουργείου Παιδείας και του Εβραϊκού Μουσείου Ελλάδος, σχολικού έτους 2015-2016. (EducationalTVGreece)

1. «Η ταινία μου» (Μουσικό Σχολείο Αλίμου)

2. «SHOAH» (2ο ΓΕΛ Χολαργού)

3. «Τόπος Μνήμης» (2ο ΓΕΛ Καματερού)

«Mία Ιστορία της Θεσσαλονίκης – Οι Εβραίοι και το Ολοκαύτωμα»

Ένα ενδιαφέρον ντοκιμαντέρ για τους Εβραίους της Θεσσαλονίκης:

Μήνυμα του Υπουργού Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων, Κ. Γαβρόγλου, για την 27η Ιανουαρίου, Ημέρα Μνήμης των Θυμάτων του Ολοκαυτώματος

Η 27η Ιανουαρίου καθιερώθηκε από τα Ηνωμένα Έθνη ως Ημέρα Μνήμης των Θυμάτων του Ολοκαυτώματος. Είναι η μέρα που ο συμμαχικός στρατός έφθασε στο Άουσβιτς και έκλεισαν για πάντα οι πύλες του κολαστηρίου, του τόπου μαρτυρίου για τους Εβραίους της Ευρώπης.

Ήταν ο επίλογος μιας πρωτοφανούς θηριωδίας. Η τελευταία λέξη μιας από τις πιο σκοτεινές και φρικτές σελίδες της ιστορίας και το τέλος ενός εγκλήματος που η ανθρωπότητα έκανε χρόνια να συλλάβει σε όλες του τις διαστάσεις.

Το Ολοκαύτωμα, η μαζική εξόντωση ανδρών, γυναικών και παιδιών μέσα σε θαλάμους αερίων με βασανιστήρια φρικτά, έχει μια θλιβερή μοναδικότητα που κανείς δεν πρέπει ποτέ να ξεχνά.

Για πρώτη φορά, μέσα στην καρδιά της Ευρώπης, εφαρμόστηκε το αρρωστημένο σχέδιο της επικυριαρχίας ενός λαού με όρους φυλετικής καθαρότητας και εφαρμόστηκε η «Τελική Λύση». Στην Ευρώπη του Διαφωτισμού και του Πολιτισμού γεννήθηκε το έκτρωμα του Ναζισμού. Στην Ευρώπη δημιουργήθηκαν οι θεωρίες περί «Άριας Φυλής», το Άουσβιτς και το Ολοκαύτωμα που, εν ονόματι μιας παρανοϊκής φυλετικής ιδεολογίας, ψυχρά υπολογίστηκε, καταστρώθηκε και εξελίχθηκε με στόχο να αφανιστεί ένας λαός. Το Ολοκαύτωμα όμως είναι ένα έγκλημα που δεν είχε προηγούμενο, γιατί για πρώτη φορά στην ιστορία δεν αφορούσε ούτε εδαφικές διεκδικήσεις, ούτε την κατατρόπωση πολεμικών αντιπάλων. Και αυτό δεν πρέπει να το ξεχνάμε!

Σε ολόκληρη την κατεχόμενη από τους Ναζί Ευρώπη, κυνηγήθηκαν, εκτοπίστηκαν, οδηγήθηκαν στα στρατόπεδα του θανάτου και εξοντώθηκαν 6 εκατομμύρια Εβραίοι. Μέρος αυτής της τραγωδίας εκτυλίχθηκε μοιραία και στη χώρα μας. Περίπου 60.000 Έλληνες Εβραίοι ήταν τα θύματα αυτής της θηριωδίας. Το Ολοκαύτωμα οδήγησε σε αφανισμό τις εβραϊκές κοινότητες της Θεσσαλονίκης και των Ιωαννίνων και έγιναν μαζικές εκτοπίσεις από το Διδυμότειχο έως την Κρήτη και από την Κέρκυρα έως τη Ρόδο. Κάποιοι κατάφεραν να διαφύγουν ή να βρουν καταφύγιο σε σπίτια χριστιανών συμπολιτών τους. Όμως, ο εκτοπισμός, ο δημόσιος εξευτελισμός στις κεντρικές πλατείες, τα βασανιστήρια και τελικά η εξόντωσή τους, όπως και των ομοφυλόφιλων και των Ρομά, στα στρατόπεδα του Γ’ Ράιχ ήταν ο κανόνας. Και όταν η χώρα απελευθερώθηκε, λιγότεροι από 11.000 Έλληνες Εβραίοι είχαν τελικά επιζήσει.

Μαζί με όσα η συλλογική μνήμη δεν πρέπει ποτέ να αφήνει στο ημίφως είναι και το γεγονός ότι το τέλος του πολέμου επεφύλαξε αποκλεισμούς, φόβο και αμφισβήτηση ακόμη και της ίδιας της αλήθειας που κατέθεταν όσοι επιβίωσαν σχετικά με όσα έζησαν στα στρατόπεδα του θανάτου. Τα απομεινάρια αυτής της αμφισβήτησης αποτελούν το σαθρό αφήγημα από τους ιδεολογικούς επίγονους των αρνητών του Ολοκαυτώματος. Εκείνους που σήμερα αντιμετωπίζουν τους πρόσφυγες και τους μετανάστες, υποτιμητικά, ρατσιστικά έως και βίαια.

Σήμερα, δεν αρκεί να νιώθουμε αποτροπιασμό, ξεφυλλίζοντας τις σκοτεινές σελίδες του Ολοκαυτώματος και του Ναζισμού. Εκείνο που χρειάζεται είναι να συστρατευτούμε συνειδητά και αποφασιστικά απέναντι σε όσους τις εγκωμιάζουν ή εμπνέονται από αυτές και να θυμόμαστε ότι τα εγκλήματα στην ιστορία αλλά και στη ζωή δεν γίνονται μόνο από όσους τα εκτελούν, αλλά και από όσους τα ανέχονται και σιωπούν.

Για τον λόγο αυτό, το Υπουργείο Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων δίνει ιδιαίτερη σημασία στη σημερινή Ημέρα Μνήμης και καλεί την εκπαιδευτική κοινότητα στο σύνολό της να υπερασπιστεί τη δημοκρατία, την ελευθερία, την κοινωνική δικαιοσύνη. Βασισμένη στην ιστορική γνώση να αποκρούσει με σθένος τον ρατσισμό, τη ξενοφοβία, τη μισαλλοδοξία, τις διακρίσεις και τις προκαταλήψεις. Στοιχεία που δημιουργούν τραύματα και ρήγματα στην ιστορία της ανθρωπότητας και στον πολιτισμό μας.

Στο πλαίσιο αυτών των δράσεων, τη φετινή σχολική χρονιά διοργανώσαμε τον μαθητικό διαγωνισμό δημιουργίας ταινίας μικρού μήκους με θέμα «Το Ολοκαύτωμα και οι Έλληνες Εβραίοι», και καλούμε τους μαθητές και τις μαθήτριες να γίνουν οι ίδιοι/ες ερευνητές/τριες του παρελθόντος μέσα από την αναδίφηση και τη μελέτη πρωτογενών και δευτερογενών ιστορικών πηγών. Να αφουγκραστούν, δηλαδή, την ιστορία και να νιώσουν το βάρος της.

Αυτή η αναμέτρηση με το παρελθόν είναι η δικλείδα για το μέλλον. Είναι εκείνο που τόσο απλά και με τέτοια ευκρίνεια περιέγραψε βιωματικά ο Πρίμο Λέβι κάνοντας την ανατομία της κόλασης του Άουσβιτς στο βιβλίο του «Εάν αυτό είναι ο Άνθρωπος». Γράφει: «Εάν μέσα απ’ τα στρατόπεδα θα μπορούσε να δραπετεύσει ένα μήνυμα και να φτάσει στους ελεύθερους ανθρώπους θα ήταν αυτό: Προσπαθήστε να μην υποστείτε στο σπίτι σας αυτό που έχει επιβληθεί σε εμάς εδώ».

Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ
ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΓΑΒΡΟΓΛΟΥ